SAYFAYA GİT

Esmaü'n Nebi Semerkand Tablosu

40,00 TL
Stok: 23
  
LOT: A2208
  
Görüntülenme: 2223



ESMÂ-İ NEBÎLER:

Arapça bir kelime olan esmâ, isim kelimesinin çoğuludur ve isimler demektir. Esmâ-i Nebî ise, Hz. Peygamber’in isimleri anlamına gelen Farsça bir isim tamlamasıdır. Allah’ın isim ve sıfatları hakkında Esmâ-i Hüsnâ denilen eserler yazıldığı gibi, Hz. Muhammed’in isim ve sıfatları hakkında da manzum ve mensur olarak Esmâ-i Nebî adıyla kitaplar yazılmıştır.

Kur’an-ı Kerim’de Hz. Peygamber’den bahsedilirken ona bazı isimlerle hitap edilmiş ve ayrıca onun sahip olduğu bazı nitelikler de belirtilmiştir. Yine bazı hadis-i şeriflerde de bizzat Hz. Peygamber, kendi isim ve sıfatlarını zikretmiştir. Ayrıca Tevrat ve İncil’de de Peygamberimizin geleceğini müjdeleyen bölümlerde onun bazı isim ve sıfatları sayılmıştır. İşte esmâ-i Nebi türü eserlerin kaynakları; Hz. Peygamber’den bahseden ayetler, hadis-i şerifler ve Kitâb-ı Mukaddes’deki beşâirü’n-nübüvve (Peygamberliğin müjdelenmesi) tarzındaki bilgilerdir.

Hz. Peygamber’in doğumu sırasında kendisine verilen ve çok övülmüş anlamına gelen Muhammed ismi, Kur’an-ı Kerim’in bir suresinin adıdır ve bu kelime biri bu surede olmak üzere dört ayette geçmektedir (Âl-i İmrân 3/144; Ahzâb 33/40; Muhammed 47/2; Fetih 48/29). Onun yine çok hamd edici ve çok övülmüş anlamlarına gelen Ahmed ismi ise Kur’an’da bir yerde zikredilmiştir (Saff 61/6). Tâhâ 20/1, Yâsin 36/1, Müzzemmil 73/1 ve Müddessir 74/1 surelerinin ilk ayetlerinde geçen bu kelimeler de Hz. Peygamber’in Kur’an’da geçen isimleri arasında sayılmaktadır. Ayrıca Hz. Peygamber, Kur’an’da resul ve nebî kelimeleriyle anılmış ve raûf, rahîm, abd, sirâc, şâhid, mübeşşir, nezîr vb. çok sayıda sıfatla da nitelendirilmiştir.

Kur’an’ın yanı sıra bazı rivayetlerde Hz. Peygamber, kendi isimlerinden bir kısmını saymıştır. Örnek olarak Müslim’in Sâhih’inde Cübeyr b. Mut’im tarafından nakledilen şu rivayeti verebiliriz: “Benim bir takım isimlerim vardır. Ben Muhammed’im, Ben Ahmed’im. Ben o Mâhî’yim ki, Allah benimle küfrü mahveder. Ben oHâşir’im ki, Allah insanları benim ayaklarıma toplar. Ve ben o Âkib’im ki, ondan sonra hiçbir Peygamber yoktur.” ( Ahmet Davutoğlu, Sahih-i Müslim Tercüme ve Şerhi, Sönmez Neşriyat, İstanbul 1979, X/138.) 

Yukarıda belirttiğimiz kaynaklara dayalı olarak Hz. Peygamber’in isimlerinden bahseden eserlerden en meşhuru Süleyman el-Cezûlî’nin Delâilü’l-Hayrât adlı kitabının şerhi olan Kara Davud’da Hz. Muhammed’in iki yüz bir isminden bahsedilerek bunlar hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Yine bu eserde, İmam Kastalanî’nin Hz. Muhammed’in bin ismi olduğunu; İbn Arabî’nin ise Peygamber efendimizin iki bin yirmi isminin olduğunu söylediği belirtilmiştir. Endülüslü meşhur âlim Kadı İyaz da Şifâ-i Şerîf adlı eserinde Hz. Peygamber’in isimlerine bir bölüm ayırmış; onları kaynaklarına göre tasnif etmiş; bu isimlerin anlamları ve faziletleri ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. Burada verilen isimleri şöyle özetleyebiliriz:

 

1. Hz. Peygamber’in Kur’an’da geçen isim ve sıfatları:

Muhammed, Ahmed, Tâhâ, Yâsin, Müzzemmil, Müddessir, en-Nûr, es-Sirâc, el-Münzîr, en-Nezîr, Mübeşşir, Beşîr, Şâhid, Şehîd, Hakku’l-Mübîn, Hâtemü’n-Nebiyyîn, Rasûlu’llah, Nimetu’llah, Urvetü’l-Vüskâ, Sırâtu’l-Müstakîm, Necmü’s-Sâkıb, Kerem, Nebiyyü’l-Ümmî, Dâiyu’llah.

 

2. Hz. Peygamber’in Hadislerde geçen isim ve sıfatları:

Muhammed, Ahmed, Mâhî, Hâşir, Âkib, Mustafâ, Müctebâ, Ebu’l-Kâsım, Hâbîb, Nebiyyü’t-Tevbeti, Nebiyü’r-Rahmeti, Rasûl-i Rabbi’l-âlemîn, Şefî, Müşeffe’, Muttekî, Muslih, Zâhir, Müheymin, Sâdık, Mesdûk, Hâdî, Seyyid-i Veled-i âdam, Seyyidü’l-Mürselîn, İmâmu’l-Muttakîn, Hâbîbu’llah, Halîlu’r-Rahmân, Sâhibü’l-Vesîle ve’l-Fazîle, Sâhibü’t-Tâc ve’l-Mi’râc ve’l-Livâ, Kâdîb, Râkibü’l-Burâk ve’n-Nâka ve’n-Necîb, Sâhibü’l-Hücceti ve’s-Sultâni ve’l-Hâtem, Kayyim, Câmî, Kâmil.

 

3. Hz. Peygamber’in İlâhî kitaplarda geçen isim ve sıfatları:

Mütevekkil, Muhtâr, Mukîmü’s-Sünne, Mukaddes, Rûhu’l-Kuds, Rûhu’l-Hak (Bareklit), Mazun Mazun, Cimmeteyâ,Uhyidu, Sâhibu’l-Kâdib.

 

4. Hz. Peygamber’in Esmâ-i Hüsnâ ile aynı olan isim ve sıfatları:

Hâmîd, Raûf, Rahîm, Hak, Mübîn, Nûr, Şehîd, Kerîm, Azîm, Cebbâr, Habîr, Fettâh, Şekûr, Alîm, Alâm, Âlimu’l-Gaybı ve’ş-şehadeti, Evvel, Âhir, Kavî, Zül-kuveti’l-metîn, Sâdık, Velî, Mevlâ, Afuvv, Hâdî, Mü’min, Müheymin, Kudüs, Azîz.

Bazı evrad kitaplarında ve hilye-i şerif levhalarında ise Hz. Peygamber’in isimleri, Esmâ-i Hüsnâ’nın sayısına denk olarak, doksan dokuz olarak kaydedilmiştir. Emine Yeniterzi, Divan Şiirinde Na’t adlı kitabında Hz. Peygamber’in isim ve sıfatlarına ayrı bir bölüm tahsis etmiş; burada ona nispet edilen isimleri sekiz başlık altında tasnif ederek incelemiş ve Divan şiirimizdeki na’t türü şiirlerde geçen seksen adet ismi de örneklerle açıklamıştır.

Edebiyatımızda Hz. Peygamberle ilgili diğer türlerde olduğu gibi, esmâ-i nebî türünde eserler yazılmasının en başta gelen sebebi Hz. Muhammed’e duyulan sevgi, onu tanıma arzusu ve onun şefaatine ulaşma isteğidir. Bu düşüncelerden hareketle bu konuda yazılan ve kütüphanelerimizde yazma nüshaları bulunan bazı kitaplar şunlardır:

 

Hanif İbrahim Efendi, Şerh-i Esmâü’n-Nebî (ed-Dürretü’l Esmâ fî Esmâi’n-Nebeviyyeti’l-Esnâ) .

Hasîb, Dürretü’l-Esmâ (Manzum).

Lâlî Ahmed Efendi (ö.971/1563), Esmâu’n-Nebî.

  • Nazmî, Esmâ-i Nebî Muammaları (Manzum).
  • Nazîra İbrahim (ö. 1188/1774), Muammeyât-ı Esmâ-i Habîb (Manzum).
  • Müstakim-zâde Süleyman Sadeddîn( ö.1788), Mir’âtü’s-Safâ fî Nuhbeti Esmâi’l-Mustafâ: Bu risâlede Hz. Muhammed’in 99 ismi açıklanmıştır.
  • Bunların dışında Emine Yeniterzi, Divan Şiirinde Na’t adlı kitabında, Hüseyin b. Ahmed Sirozî, Nazîm, Haşmet adlı şahısların esmâ-i nebî manzumeleri olduğunu ve ayrıca şairi bilinmeyen irili ufaklı manzumeler bulunduğunu da kaydetmektedir.

Ebat: 70 x 42
Çerceveye koynulduğunda, muazzam bir görünüş alıcaktır.